Με τον όρο “τραύμα” αναφερόμαστε στην εισβολή αληθινών γεγονότων στον ψυχισμό του ατόμου, τα οποία μπορεί να διαταράξουν τη ψυχική λειτουργία και την αντίληψη της ταυτότητάς του. Μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε στιγμή στη ζωή του ατόμου και έχει πραγματοποιηθεί εκτενής έρευνα σε νευροφυσιολογικό και νευροψυχολογικό επίπεδο, ώστε να γίνουν αντιληπτές οι συνέπειές του (Connolly, 2011). Οι τραυματικές εμπειρίες συχνά περιλαμβάνουν και σωματικό τραυματισμό που μπορεί να θέτει σε κίνδυνο την αίσθηση ασφάλειας ή και την επιβίωση του ατόμου. Αίτια ψυχολογικού τραύματος μπορεί να είναι εγκατάλειψη, σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση, παρενόχληση, απόρριψη, ρατσισμός, εκφοβισμός, δυσλειτουργικές σχέσεις, φυσικές καταστροφές (σεισμοί, έκρηξη ηφαιστείου), τρομοκρατικές επιθέσεις, πολεμικές συρράξεις κ.α.
Σύμφωνα με το DSM-5 για τη διάγνωση της διαταραχής μετατραυματικού στρες (Post Traumatic Stress Disorder - PTSD), το τραύμα περιγράφεται ως τα συμπτώματα που προκύπτουν μετά από έκθεση σε ένα γεγονός, που περιλαμβάνει κάποιο θάνατο ή απειλή αυτού, σοβαρό τραυματισμό ή σεξουαλική βία.
Αυτή η έκθεση μπορεί να συμβεί με την εμπειρία ή την μαρτυρία τέτοιου συμβάντος, ή μαθαίνοντας ότι ένα βίαιο ή αναπάντεχο γεγονός συνέβη σε ένα οικείο πρόσωπο. Τα τραυματικά συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν με τη μορφή παρεισφρύοντων αναμνήσεων, ονείρων ή αναβιώσεων, με την αποφυγή οποιασδήποτε ανάμνησης του τραυματικού γεγονότος, με αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα.
Στα παιδιά τα τραυματικά συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν με τη μορφή αποδιοργάνωσης της συμπεριφοράς ή διέγερσης (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: DSM-5-TR, 2022).
Έτσι, το τραύμα εγγράφεται ανεξίτηλα στην μνήμη και στο σώμα του τραυματία. Ο ίδιος αδυνατεί να το ξεπεράσει και πολλές φορές παίρνει την μορφή ενός Μυστικού.
Το Μυστικό, με Μ κεφαλαίο, προέρχεται τις περισσότερες φορές από ένα τραυματικό γεγονός και σχετίζεται πάντα με σημαντικά γεγονότα της ζωής του ατόμου όπως τις συνθήκες της γέννησης ή θανάτου, την καταγωγή του ή καταστάσεις κοινωνικού αποκλεισμού. Το τραύμα που σχετίζεται με το Μυστικό, τις περισσότερες φορές δεν τίθεται υπό επεξεργασία σε ψυχικό επίπεδο.
Αντ’αυτού, το άτομο προτιμάει να το ξεχάσει. Σε μια τέτοια περίπτωση ο ψυχισμός «διχάζεται». Το άτομο συνεχίζει να λειτουργεί χωριστά από τις πιθανές επιπτώσεις του τραυματικού γεγονότος, το οποίο δυστυχώς παραμένει αναλλοίωτα χαραγμένο στην μνήμη του για όλη την υπόλοιπη ζωή του, σε αντιθέση με τις υπόλοιπες αναμνήσεις του οι οποίες σιγά σιγά σβήνουν. Το παράδοξο όμως με αυτή τη διαδικασία είναι οτι δεν αφορά μόνο τα ίδια τα «τραυματισμένα» πρόσωπα αλλά και τις επόμενες γενιές.
Αυτό συμβαίνει διότι ένα Μυστικό, όσο καλά και αν φυλάσσεται, έχει την ιδιότητα να «μεταπηδά» από γενιά σε γενιά. Το Μυστικό αποτελείται από τα « απομεινάρια » της τραυματικής εμπειρίας σε συνδυασμό με όλα όσα το άτομο σκέφτηκε, φαντάστηκε, αισθάνθηκε, χωρίς ταυτόχρονα να μπορεί να εκφραστεί σχετικά με αυτά ή να δράσει με κάποιον τρόπο.
Το παιδί λοιπόν αυτού του ατόμου κληρονομεί όλα τα παραπάνω. Προσπαθεί να συλλέξει αλλά και να συνθέσει τα «κομμάτια του παζλ» ώστε να δει ξεκάθαρα την εικόνα που οι γονείς του ναι μεν εμφύτευσαν αλλά δεν του την επικοινώνησαν. Να εμηνεύσουν δηλαδή συμπεριφορές αλλόκοτες που παρουσίαζαν ή ακόμη παρουσιάζουν οι γονείς τους.
Ποιές ομως μπορεί να είναι οι επιπτώσεις της « μεταπήδησης » του Μυστικού στις επόμενες γενιές;
Τα παιδιά, στην προσπάθεια τους να δώσουν νόημα στις αινιγματικές συμπεριφορές των γονιών, δύνανται να εμφανίσουν:
- Σωματικά συμπτώματα (διάφορους πόνους, πεπτικές διαταραχές).
- Άγχη, φοβίες.
- Αινιγματικές συμπεριφορές.
- Κονφορμισμό ( τάση να παραμείνει κάποιος αφανής, να επιδεικνύει αδιαφορία).
- Ενοχή για καταστάσεις στις οποίες δεν εμπλέκονται .
- Ντροπή, είτε επειδή μπορεί να την βιώνει ο γονιός και να την μεταφέρει στο παιδί είτε διότι το παιδί νιώθει ότι ο γονιός του δεν το εμπιστεύεται.
- Ψυχολογικές διαταραχές, μαθησιακές δυσκολίες, εξαρτήσεις.
Η ψυχοθεραπεία σε αυτές τις περιπτώσεις στοχεύει στην «συμβολοποίηση» του «τραύματος» του θεραπευόμενου. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει την αποσύνθεση της εμπειρίας και την σύδεση των «κομματιών» που προκύπτουν από αυτήν με τις πρότερες εμπειρίες. Αυτό απαιτεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον και σεβασμό από την πλευρά του θεραπευτή για την εκάστοτε «ιστορία» του θεραπευόμενου.
Πηγή: https://www.psychology.gr/oikogeneiaka-themata/2479-diageneako-travma-kai-oikogeneia.html
0 Σχόλια